Hoe zijn tegenwoordige tieners en jongeren bezig met geloof en spiritualiteit? Jan-Willem Bastiaansen was hierover positief verrast door wat hij onder zijn leerlingen aantrof toen hij levensbeschouwing ging geven aan kinderen tussen de 12 en 16 jaar op een middelbare school.
Toen ik begon met lesgeven op het Stanislas Dalton Delft verwachtte ik veel desinteresse aan te treffen onder leerlingen. Tijdens de opleiding werd immers gewaarschuwd dat tieners niet meer geïnteresseerd zouden zijn in geloof en spiritualiteit en dat ze aanhangers van het ‘apatheïsme’ * zijn.
Apatheïsten?
De term ‘apatheïsme’ beschrijft een houding waarin mensen het bestaan van God of een hogere macht simpelweg niet relevant vinden. Ze zien geloof of spiritualiteit niet als een onderwerp van belang, omdat het in hun ogen geen tastbare invloed heeft op het dagelijks leven. "We leven toch in het hier en nu? Waarom zou je je dan druk maken om zaken die je niet kunt zien of bewijzen?" zijn gedachten die hierbij horen.
Interesse onder jongeren
In de praktijk blijkt dat de meeste jongeren niet zo denken. De interesse van jongeren in geloof en spiritualiteit is er nog steeds, maar het uit zich op een andere manier dan vroeger. Ze krijgen vaak van huis uit niet de tools aangereikt om over deze onderwerpen na te denken. Veel tieners hebben geen concrete religieuze of spirituele opvoeding meer. Er wordt thuis nauwelijks over geloof gesproken. En als er al over gesproken wordt, dan dragen ouders vaak weinig kennis over. Daardoor ontbreekt het bij veel tieners aan een kader waarmee ze hun vragen en twijfels kunnen onderzoeken.
Geef ze de kans
Dit gebrek aan kaders kan ervoor zorgen dat het lijkt alsof ze niet geïnteresseerd zijn in geloof en spiritualiteit, maar dat zijn ze wel. Wanneer deze tieners eenmaal kaders en kennis meekrijgen om hun vragen te onderzoeken gaan ze ook echt op onderzoek uit. Als je ze de kans geeft om hun vragen te uiten, zonder oordeel, dan zie je hoe erg ze eigenlijk verlangen naar geloof en spiritualiteit (in de breedste zin van het woord).
Zelfonderzoek
Zelf doe ik dit door leerstof en opdrachten te ontwerpen waarin ze bijvoorbeeld op onderzoek moeten gaan naar verschillende religies. Zo heeft Havo 3 een werkstuk geschreven waarin ze twee zelfgekozen religies onderzoeken en uitpluizen. In de volgende periode gaan ze dan, deels met behulp van deze kennis, onderzoeken wat ze zelf geloven en hoe ze zelf in het leven staan.
Persoonlijk
Ik ben blij dat ik als docent impact kan (proberen te) hebben op deze generatie, die toegang heeft tot meer kennis dan ooit tevoren, maar ook minder meekrijgt van anderen hoe ze deze kennis kunnen gebruiken. Wanneer ik leerlingen persoonlijk spreek, komen ze vaak met diepe vragen over geloof, het leven en wat ze meemaken.
Geef ze handvatten
Dus laten we vooral de tieners van nu niet afschrijven. Laten we proberen om hun de handvatten te geven die ze nodig hebben om zelf op onderzoek te gaan naar geloof en spiritualiteit. Natuurlijk hoop ik dan dat ze uiteindelijk bij Jezus terechtkomen, maar in ieder geval zijn ze met die handvatten onderweg. Zingeving is van alle tijd en van altijd! Het laten ontdekken van de zin van het leven is deel van onze zending als christen.
Tips
Geef tieners dus de kans om hun verhaal te delen, maar deel ook vooral uw levensverhaal.
Vertel over de momenten in uw leven waarin geloof en spiritualiteit voor u belangrijk waren. Vertel dan vooral ook over twijfels en vragen die u zelf heeft gehad. Uw verhalen kunnen dienen als inspiratie en laten zien dat de zoektocht naar betekenis een levenslang proces is. Door open te zijn over uw eigen ervaringen, zonder hun ervaringen daarbij weg te cijferen, creëert u een veilige plek waarin jongeren zich gehoord en serieus genomen voelen.
Jan-Willem Bastiaansen
*Apatheïsme is een samenvoeging van apa en theïsme. apa betekent dan gebrek aan en theïsme betekent geloof in god.
Uit Bouwen aan de Nieuwe Aarde 2024-4