HET VERVAL IN PAROCHIES DOET PIJN
Kernpunten uit het boek van de Canadese priester James Mallon
Als God renoveert - De parochie van onderhoud naar bloei. Deel 7
Parochies hebben een missie: evangelisatie. Op allerlei manieren mensen in contact brengen met God en hen helpen om een relatie met Hem op te bouwen. Dat betekent echter dat de kerkgemeenschap een vruchtbare bodem moet zijn voor het ontkiemen van en het verder groeien in geloof. Onontbeerlijk zijn daarbij:
- hulp en stimulans bij het leerling-van-Jezus-zijn,
- een hartelijke gemeenschap vol persoonlijke ontmoetingen die verder gaan dan het dagelijkse
- en een consequente verwijzing naar Jezus. Helaas is de realiteit meestal precies omgekeerd. Met als gevolg dat velen afhaken en dat de Kerk zienderogen afbrokkelt. En dat doet pijn…
Gelovigen bleven braaf meedoen
Vóór de Tweede Wereldoorlog bloeide de Kerk in onze streken. Zij draaide op traditie en hoefde niet te missioneren. Vrijwel iedereen in onze omgeving was toch wel katholiek of op z’n minst christelijk. Toch is een drukbezochte kerk niet per definitie een gezonde kerkgemeenschap. Door de nadruk te leggen op het eigen gelijk en op het volgen van allerlei regels, ging de Kerk steeds meer naar zichzelf verwijzen als alleenzaligmakend. Lid zijn van de Kerk en leven volgens de regels werd stilaan belangrijker dan het geloof in Jezus zelf. Veel gelovigen bleven gehoorzaam meedoen, maar hun persoonlijke relatie met God bleef vaak oppervlakkig. Dat er vaak hel en verdoemenis werd gepreekt, maakte het ook niet aantrekkelijk om Gods nabijheid te zoeken.
Verdriet om het verval
Maar de liturgie, traditie, devoties en regelgeving van de Kerk zijn juist bedoeld om je eigen relatie met God te ondersteunen en te verdiepen. De Kerk van vóór de oorlog was dus eigenlijk helemaal niet vitaal. Zij was ongemerkt ziek geworden.
Veel mensen ervaren steun van hun geloof en zoeken troost in de kerk. Maar inmiddels is de Kerk zelf ook een oorzaak van zorgen en verdriet geworden. Gelovige ouderen zien dat hun (klein)kinderen Kerk en geloof links laten liggen en dat doet pijn. Sommigen voelen zich schuldig, omdat zij hun geloof blijkbaar niet hebben kunnen doorgeven. Hun rol hierin was echter beperkt, want heel de maatschappij is in korte tijd veranderd. De Kerk zag niet wat er speelde en wist zich er geen raad mee. Veel parochianen hebben verdriet om het verval van het geloofsleven en van hun parochie. Ze zijn teleurgesteld en ontmoedigd.
Ook niet leuk voor de priesters
Priesters ervaren de crisis in de Kerk vanuit hun eigen perspectief. Tijdens hun roepingsjaren waren zij vol inspiratie. Ze hebben zich ingezet voor hun parochies, maar zien alles voor hun ogen afbrokkelen. Ook priesters vinden het echt niet leuk om een kerk te sluiten! Ze raakten tijdens hun opleiding steeds meer enthousiast over Jezus en de Kerk, vol verlangen om mensen geestelijk op te bouwen. Maar de meeste parochianen zijn niet meer bezig met vroom doen of heilig worden, in de mening dat dat idee door het Concilie ‘afgeschaft’ is. De meesten zoeken ook niet naar de exacte betekenis van allerlei geloofswaarheden. Vrijwilligers zijn toegewijd aan hun taak, maar niet per definitie ook toegewijd aan Jezus. Velen komen gewoontegetrouw naar de Heilige Mis of bidden het rozenhoedje, maar zonder persoonlijk geestelijk leven.
Cultuurshock
Jonge priesters ervaren dit alles vaak als een cultuurshock. Toch is het streven naar heiligheid niet afgeschaft en het belang van een correcte geloofsleer is alleen maar toegenomen. Voor een priester is het een uitdaging om mensen van nu daar iets van mee te geven. Dat vraagt andere vaardigheden en een hele nieuwe aanpak, terwijl de meesten het al druk genoeg hebben met ‘routinezaken’!
Nog meer mensen haken af
Intussen gaat het verval alleen maar sneller. Kloosters verdwijnen, de zorg en het onderwijs zijn niet meer katholiek, kerken sluiten, vieringen worden geschrapt, parochies fuseren – waardoor nog meer mensen afhaken. De gemiddelde leeftijd van de kerkgangers is hoog. Dat geeft veel verdriet en heel veel zorgen.
Ons verweren
En dan krijgt de Kerk ook nog maatschappelijke kritiek te verduren door onder andere het seksueel misbruik dat helaas heeft plaatsgevonden. Misstanden roepen boosheid, schaamte, wantrouwen en nog meer teleurstelling op. Het is belangrijk dat dit soort kwesties op een goede manier wordt afgehandeld. De meeste gelovigen zijn onschuldig. Maar soms word je er als gelovige op aangekeken dat je ondanks dit alles nog steeds gelovig en zelfs katholiek bent. En ook dat doet dus pijn.
Ook machteloos toekijken hoe alles kapotgaat doet pijn. Maar we kunnen ons natuurlijk ook verweren tegen het verval. Dat laat Mallon zien vanaf bladzijde 60 van zijn boek. Daarover de volgende keer.
Patricia Willems
Uit 2024-4